​2. Erfaringane frå Danmark:
Som påpeikt her, er heller ikkje det danske systemet fritt for dilemma eller byråkrati, særleg ikkje når det kjem til tilskotsordningar og oppfølging for pårørande. Ingen system er perfekte. Men Danmark tok eit grunnleggjande, prinsipielt val som vi framleis vegjer unna i Noreg: å skilje bustadretten frå helsetenestene. Ved å definere staden som ein ordinær leigebustad, vert helsehjelpa eit gratis velferdsgode som kjem til heimen, uavhengig av om heimen er i ei vanleg blokk eller i eit skjerma bukollektiv.

Erfaringane frå Danmark:
Som påpeikt her, er heller ikkje det danske systemet fritt for dilemma eller byråkrati, særleg ikkje når det kjem til tilskotsordningar og oppfølging for pårørande. Ingen system er perfekte. Men Danmark tok eit grunnleggjande, prinsipielt val som vi framleis vegjer unna i Noreg: å skilje bustadretten frå helsetenestene. Ved å definere staden som ein ordinær leigebustad, vert helsehjelpa eit gratis velferdsgode som kjem til heimen, uavhengig av om heimen er i ei vanleg blokk eller i eit skjerma bukollektiv.

Er så enig med kommentaren! Når man er dement må man ha pleiepersoale tett på hele døgnet. Å bli overlatt i en bolig er direkte uansvarlig mener jeg. Og det er helt ok at pensjonen brukes. Er man eldre og ikke dement er saken en helt annen.

».3. Langtkommen demens og behovet for heildøgnshjelp:
Eg er heilt einig i at personar med alvorleg demens treng trygge, skjerma rammer og personell med høg kompetanse til stades døgnet rundt. Men det å bu i ein tilrettelagt leigebustad med døgndekning treng ikkje juridisk eller økonomisk å vere organisert som ein tradisjonell institusjon der ein trekkjer nær heile inntekta til folk.
​Målet med innlegget er å løfte debatten om kva verdiar vi skal byggje framtidas eldreomsorg på når talet på personar med kognitiv svikt aukar markant. Vi treng ei ordning som sikrar full tryggleik og medisinsk oppfølging, utan at prisen for å bli alvorleg sjuk må vere at ein mister den siste resten av økonomisk autonomi

Tusen takk! Jeg her 100% enig! Veldig viktig!

Økonomi og berekning (vederlagsforskrifta):
Det er heilt rett som det vert presisert her at trekket er gradert (opptil 75 % etter eit fribeløp for ordinære inntekter, og inntil 85 % for overskytande og renteinntekter). Poenget mitt er det prinsipielle: Uansett om sluttsummen landar på 75 eller 85 prosent, sit bebuaren att med ein så liten restbrøk at det i praksis utgjer ei umyndiggjering over eigne midlar. Ein vert omgjord frå ein sjølvstendig leigetakar til ein institusjonsbebuar med «lommepengar

Klart en må betale .Ingen bor gratis .Her får de pleie , døgnvakt , kost og losji .Se betaler av trygden , ikke formue og bolig som mange sitter på .Det er vel arvingene som er mest bekymret

Dette gjer eit sterkt inntrykk å lese, og eg vil takke deg for at du deler ei så ærleg og vond erfaring.
​Du set ord på eit alvor vi aldri må pynte på: Ein sjukeheimsplass er livets siste heimeadresse. For den som flyttar inn, og for familien som står rundt, er dette den mest sårbare fasen i livet. Når tilliten til hjelpeapparatet då brest, sit ein att med ei bunnlaus kjensle av avmakt og utryggleik. Den opplevinga må takast på største alvor.
​Eg er heilt samd med deg i at kompetanse, personleg eignaheit og leiing er heilt avgjerande. Å arbeide med alvorleg sjuke, skjøre menneske krev ikkje berre formell utdanning, men eit genuint relasjonelt talent, etisk dømmekraft og leiarar som er tett på avdelinga, set standardar og tør å ta tak når noko ikkje fungerer. Sviktar dette leddet, hjelper ingen reform i verda.
​Samstundes meiner eg at desse to sidene heng uløyseleg saman:
​Rammene skapar kulturen: Ein institusjonsmodell der menneske vert reduserte til klientar med eit minimumsbeløp til «lommepengar» (som du heilt rett påpeikar ligg i sjiktet rundt det naudsynte til livsopphald), sender eit uheldig signal gjennom heile systemet.
​Eit likeverdig møte krev likeverdige rammer: Når vi gir eldre status som sjølvstendige leigetakarar og borgarar – i staden for institusjonsplasserte pasientar – endrar det også speglbildet for personalet og leiinga. Då kjem ein inn i heimen til eit menneske som gjest og fagperson, ikkje som forvaltar av eit system.
​Kompetente, eigna fagfolk og gode leiarar er bærebjelken i ei verdig eldreomsorg. Men dei fortener også eit system som spelar på lag med verdigheita, slik at dei som er på sitt aller mest sårbare – og deira pårørande – kan kjenne seg trygge heilt fram til slutten.

Takk for eit svært verdifullt og konkret innspel frå eige levd liv.
​Det at du både har budd ti år i Danmark og sjølv har stått i rolla som verje for di mor, gjer at du kjenner begge desse verdene frå innsida – ikkje berre som teori, men som kvardagsleg røyndom.
​Dømet ditt om at eit privat alternativ kunne kome billegare ut enn det kommunale 75/85-prosentstrekket, set fingeren på eit absurd utslag av dagens norske system:
​Ei særskatt på å bli hjelpetrengjande:
Som du påpeikar, har innbyggjarane betalt skatt og avgifter gjennom eit heilt yrkesaktivt liv nettopp for at fellesskapet skal stille opp når helsa sviktar. For andre alvorlege sjukdommar – som kreft eller hjarteinfarkt – tek velferdsstaten heile rekninga for spesialisert heildøgnshjelp. Men vert du råka av kognitiv svikt og må på sjukeheim, trer ein heilt eigen, aggressiv skattleggingsmekanisme i kraft gjennom vederlagsforskrifta.
​Kva Danmark forstod:
I Danmark forstod dei for fleire tiår sidan at helsehjelp og pleie må vere eit gratis velferdsgode finansiert over dei felles skattane – uansett om hjelpa vert gitt i heimen eller i ein tilrettelagd «plejebolig». Det ein skal betale for sjølv, er ordinære levekostnader: husleige, straum og mat. Då vert ikkje bustaden ein institusjon som slukar heile pensjonen, men ein heim der den eldre beheld både pengane, verdigheita og rettane sine som leigetakar.
​Erfaringa di som verje understrekar kvifor vi treng eit oppgjer med denne ordninga. Takk for at du deler – slike konkrete stemmer frå røynda gjer debatten langt vanskelegare å feie under teppet for politikarane.

​Takk for eit svært godt, nøkternt og ryddig innspel.
​Du set fingeren på noko heilt vesentleg som ofte druknar i denne debatten: Kommunane «ranar» sjølvsagt ingen for formue, og eigenbetalinga dekkjer berre ein liten brøkdel av kva ei fullverdig heildøgns institusjonsplass faktisk kostar samfunnet. Å drifte trygge avdelingar med høg kompetanse døgnet rundt krev enorme ressursar, og fellesskapet tek det aller meste av rekninga. Det er det viktig å minne om.
​Eg er også heilt samd med deg i at opplevinga av sjølvstende i kvardagen først og fremst vert skapt i det menneskelege møtet – i måten personalet ser, møter og inkluderer pasienten på, uavhengig av kor sjuk eller svekt personen er. Den faglege og relasjonelle omsorga er bærebjelken.
​Når eg likevel meiner modellen treng revisjon, handlar det om to ting:
​Det symbolske og prinsipielle ved inntektstrekk:
Som du skriv, kan dei faktiske levekostnadene i ein omsorgsbustad (husleige, mat, straum, tenester) ofte nærme seg det same beløpet i kroner og øre som eit sjukeheimstrekk. Skilnaden ligg i kven som styrer pengane. I ein leigebustad er du ein leigetakar og forbrukar som betalar faste rekningar for hus og kost, medan helsehjelpa er eit gratis velferdsgode. I ein institusjon vert nær heile inntekta trekt ved kjelda, og du sit att som mottakar av «lommepengar». Det gjer noko med rolla og sjølvkjensla til eit menneske.
​Grensa mellom omsorgsbustad og institusjon:
Mange som i dag treng omfattande pleie, kunne budd i sjølvstendige leigebustader med tett heimesjukepleie dersom rammene var betre tilrettelagde. Fleire kommunar har allereie teke steg i denne retninga. Utfordringa oppstår når institusjonaliseringa vert den einaste praktiske utvegen for å få nok hjelp, og pasienten samstundes mister den juridiske og økonomiske statusen som sjølvstendig leigetakar.
​Takk igjen for at du tek debatten ned på eit konstruktivt plan. Det er nettopp denne balansen mellom samfunnskostnad, tryggleik og personleg autonomi vi må finne gode løysingar på framover

Takk for eit tydeleg og engasjert innspel som går rett til kjernen av rettferdsspørsmålet.
​Du peikar på eit paradoks som mange reagerer kraftig på:
Om du vert lagt inn på eit statleg sjukehus i månader for intensiv kreftbehandling eller etter eit hjarteinfarkt, er alt – både den avanserte medisinske hjelpa, senga og maten – 100 prosent gratis. Men dersom du vert råka av demens og treng heildøgns omsorg i kommunen, trer ein heilt eigen skattemekanisme i kraft der kommunen krev inn opptil 75–85 prosent av inntekta di. Det er vanskeleg å forklare kvifor alvorleg kognitiv svikt skal handsamast så radikalt ulikt frå andre alvorlege lidingar.
​Når det gjeld kva løysinga bør vere, er det likevel ein viktig prinsipiell nyanse vi må skilje på:
​Gratis helsehjelp vs. vanlege levekostnader:
Sjølve helsehjelpa, pleia, medisinane og omsorga bør etter mi meining vere eit gratis velferdsgode for alle, uavhengig av om du bur heime eller på ein institusjon. Men at mat og husvære skal vere heilt gratis for alle, uavhengig av kva pensjon eller formue ein har, vil vere svært vanskeleg å få politisk og økonomisk fleirtal for. Alle menneske må betale for mat og tak over hovudet gjennom heile livet. Løysinga er ikkje nødvendigvis at staten skal spandere maten, men at den eldre sjølv beheld pensjonen sin og betalar ordinær leige og mat til sjølvkost – slik dei har gjort heile livet.
​Statleg overtaking og likebehandling:
Du har heilt rett i at den kommunale modellen skaper store skilnader. Vi veit at kommuneøkonomien varierer enormt frå kommune til kommune, og det påverkar både kvalitet, bemanning og kva tenestetilbod dei eldre faktisk får. Om løysinga er full statleg overtaking, statleg øyremerkt finansiering eller ein sterkare nasjonal standard, kan diskuterast. Men prinsippet om at eldre ikkje skal oppleve geografisk eller økonomisk forskjellsbehandling i sin mest sårbare livsfase, er heilt avgjerande.
​Hovudpoenget må vere eit system der helsehjelpa er eit likeverdig samfunnsansvar, medan den enkelte beheld statusen som eit myndig menneske med rett til å styre sin eigen økonomi.

Takk for eit tydeleg og engasjert innspel som går rett til kjernen av rettferdsspørsmålet.
​Du peikar på eit paradoks som mange reagerer kraftig på:
Om du vert lagt inn på eit statleg sjukehus i månader for intensiv kreftbehandling eller etter eit hjarteinfarkt, er alt – både den avanserte medisinske hjelpa, senga og maten – 100 prosent gratis. Men dersom du vert råka av demens og treng heildøgns omsorg i kommunen, trer ein heilt eigen skattemekanisme i kraft der kommunen krev inn opptil 75–85 prosent av inntekta di. Det er vanskeleg å forklare kvifor alvorleg kognitiv svikt skal handsamast så radikalt ulikt frå andre alvorlege lidingar.
​Når det gjeld kva løysinga bør vere, er det likevel ein viktig prinsipiell nyanse vi må skilje på:
​Gratis helsehjelp vs. vanlege levekostnader:
Sjølve helsehjelpa, pleia, medisinane og omsorga bør etter mi meining vere eit gratis velferdsgode for alle, uavhengig av om du bur heime eller på ein institusjon. Men at mat og husvære skal vere heilt gratis for alle, uavhengig av kva pensjon eller formue ein har, vil vere svært vanskeleg å få politisk og økonomisk fleirtal for. Alle menneske må betale for mat og tak over hovudet gjennom heile livet. Løysinga er ikkje nødvendigvis at staten skal spandere maten, men at den eldre sjølv beheld pensjonen sin og betalar ordinær leige og mat til sjølvkost – slik dei har gjort heile livet.
​Statleg overtaking og likebehandling:
Du har heilt rett i at den kommunale modellen skaper store skilnader. Vi veit at kommuneøkonomien varierer enormt frå kommune til kommune, og det påverkar både kvalitet, bemanning og kva tenestetilbod dei eldre faktisk får. Om løysinga er full statleg overtaking, statleg øyremerkt finansiering eller ein sterkare nasjonal standard, kan diskuterast. Men prinsippet om at eldre ikkje skal oppleve geografisk eller økonomisk forskjellsbehandling i sin mest sårbare livsfase, er heilt avgjerande.
​Hovudpoenget må vere eit system der helsehjelpa er eit likeverdig samfunnsansvar, medan den enkelte beheld statusen som eit myndig menneske med rett til å styre sin eigen økonomi.

Svar til Nan Skogaker
Tusen takk for at du deler denne opprørande og vonde historia.
​Det du skildrar her gjer djupt inntrykk, og det kastar lys over ei side ved den norske institusjonsmodellen som altfor sjeldan vert diskutert offentleg: I det augneblikket du får langtidsplass på sjukeheim, mister du automatisk retten til din eigen fastlege.
​Dette er eit dramatisk brot på behandlingskontinuiteten:
​Årelang kjennskap vert kasta over bord:
Ein fastlege har ofte følgt pasienten gjennom tiår, kjenner heile sjukehistoria, biverknader og kva medisindosar kroppen toler og fungerer på. På sjukeheimen vert dette livsviktige overblikket brått erstatta av ein sjukeheimslege som kanskje berre har nokre få timars tilsyn i veka, har ansvar for mange titals pasientar samstundes, og sjeldan kjenner det enkelte mennesket før innlegginga.
​Fatale konsekvensar for medisinsk tryggleik:
Dømet du trekkjer fram med faren din si insulinbehandling er eit skrekkeksempel på kva som kan skje når systemrutinar overstyrer individuell tilpassing. Å overkøyre eit velfungerande regime som både pasienten, pårørande og heimesjukepleien har meistra i årevis, og deretter gjere pårørande makteslause, er heilt uakseptabelt.
​Endå eit argument for å skilje bustad frå helsehjelp:
Dette understrekar nøyaktig kvifor vi treng å tenkje nytt om bustad og helse. Dersom heildøgnsomsorga er organisert som ein tilrettelagd leigebustad (slik dei gjer i Danmark), vert du ikkje umyndiggjort som pasient. Då beheld du fastlegen din, som kjenner deg og din medisinske profil, medan heimesjukepleien yter den daglege oppfølginga i heimen etter fastlegen sine forordningar.
​Eg føler verkeleg med deg i den tunge opplevinga du og din far vart utsette for. Du set fingeren på eit avgjerande systemsvikt som kostar liv og skaper ufatteleg liding for pårørande. Takk for at du tek denne kampen opp i ljoset